# AÖF Pratik Deneme - 120 Soruluk Tam Deneme Seti

**Özgün çalışma materyali.** Bu deneme seti; Gestalt ilkeleri ve görsel algı, tipografi ve harf anatomisi, iletişim modelleri ve kitle iletişim kuramları ile 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) ve telif hakkı konularında 120 adet özgün çoktan seçmeli soru içerir. Bu set, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi (AÖF) tarzına uygun olarak hazırlanmış **bağımsız pratik materyalidir**; resmî bir sınav değildir ve hukukî tavsiye niteliği taşımaz.

---

## Gestalt İlkeleri ve Görsel Algı

Şekil-zemin ayrımından algısal değişmezliklere, retina işleyişinden derinlik ipuçlarına: görsel algının temel kavramları ve Gestalt örgütlenme ilkeleri.

### 1. Gestalt kuramının önermesi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Algı, parçaların tek tek toplanmasıyla oluşur
B) Bütün, parçaların toplamından farklı ve daha anlamlıdır
C) Algı yalnızca zihinsel değil fizyolojiktir
D) Görme, doğuştan gelen bir yeti değildir
E) Algı, duyumlardan tamamen bağımsızdır

*Açıklama: Gestalt ilkesi "bütün, parçaların toplamından farklıdır" görüşü üzerine kuruludur.*

### 2. Bir resimde aynı renkteki noktalar birbirine yakın durduğunda tek bir bütün olarak algılanması hangi Gestalt ilkesiyle açıklanır?

A) Benzerlik
B) Süreklilik
C) Yakınlık
D) Tamamlama
E) Ortak bölge

*Açıklama: Yakınlık ilkesi, aralarında mesafe az olan öğelerin bir grup olarak algılandığını söyler.*

### 3. Aynı şekil veya renkteki öğelerin bir arada gruplandığı görülür. Bu durum hangi Gestalt ilkesidir?

A) Yakınlık
B) Benzerlik
C) Süreklilik
D) Şekil-zemin
E) Tamamlama

*Açıklama: Benzerlik ilkesi: görsel olarak birbirine benzeyen öğeler birbiriyle ilişkilendirilir.*

### 4. Kesintiye uğramış bir çizginin ya da figürün eksik bölümünün zihinde tamamlanarak algılanması hangi ilkeyle açıklanır?

A) Pragnanz
B) Benzerlik
C) Yakınlık
D) Tamamlama
E) Ortak kader

*Açıklama: Tamamlama (closure) ilkesi, zihnin eksik biçimleri tamamlayarak algıladığını söyler.*

### 5. Bir görseldeki öğelerin en yalın, en düzenli ve en basit biçimde algılanma eğilimine verilen ad nedir?

A) Pragnanz (iyi form yasası)
B) Şekil-zemin ayrımı
C) Ortak bölge
D) Simetri
E) Süreklilik

*Açıklama: Pragnanz yasası, algının en yalın ve en anlamlı biçime yöneldiğini ifade eder.*

### 6. Bir figürün ön planda, diğer öğelerin ise zemin (arka plan) olarak algılanmasına ne ad verilir?

A) Renk konstansı
B) Şekil-zemin ayrımı
C) Derinlik algısı
D) Retinal görüntü
E) Hareket algısı

*Açıklama: Şekil-zemin (figure-ground) ayrımı, algının figürü zeminden ayırarak öne çıkarmasıdır.*

### 7. Bir sıra halinde dizilmiş ve aynı yönde hareket eden öğelerin bir grup olarak algılanması hangi ilkeye örnektir?

A) Ortak kader
B) Yakınlık
C) Tamamlama
D) Benzerlik
E) Süreklilik

*Açıklama: Ortak kader ilkesi, aynı yönde hareket eden öğelerin bir arada algılanmasıdır.*

### 8. Bir çerçeve ya da sınır içinde bulunan öğelerin birlikte gruplandırıldığı görülür. Bu hangi ilkedir?

A) Ortak bölge
B) Pragnanz
C) Simetri
D) Benzerlik
E) Yakınlık

*Açıklama: Ortak bölge (common region) ilkesi, aynı alan içinde yer alan öğelerin gruplanmasıdır.*

### 9. Birbirini takip eden bir çizgide gözün yönü izleyerek devamlı bir yol görmesi hangi ilkeyle açıklanır?

A) Süreklilik
B) Tamamlama
C) Yakınlık
D) Ortak kader
E) Benzerlik

*Açıklama: Süreklilik (continuation) ilkesi, gözün düz ve akıcı bir yol izleyerek devam etme eğilimidir.*

### 10. İnsan gözünün en küçük ışık birimine ve karanlığa duyarlı olan hücreleri hangileridir?

A) Koniler
B) Çubuklar
C) Gangliyon hücreleri
D) Bipolar hücreler
E) Amakrin hücreler

*Açıklama: Çubuk (rod) hücreleri düşük ışıkta ve karanlıkta çalışır; koniler ise renkli görmeden sorumludur.*

### 11. Renkli ve aydınlık ortamda görmeden sorumlu olan retina hücreleri hangileridir?

A) Çubuklar
B) Koniler
C) Bipolar hücreler
D) Gangliyon hücreleri
E) Horizontal hücreler

*Açıklama: Koniler (cone) aydınlıkta ve renk algısında etkindir.*

### 12. Dış dünyadaki bir nesnenin gözün arkasındaki ağ tabakada oluşan görüntüsüne ne ad verilir?

A) Algısal organizasyon
B) Derinlik ipucu
C) Retinal görüntü
D) Görsel konstansi
E) Fizyolojik süreç

*Açıklama: Retinal görüntü, nesnenin retinadaki izdüşümüdür; algı bu görüntünün yorumlanmasıyla oluşur.*

### 13. Nesnenin uzaklaşmasına rağmen boyutunun değişmediğini algılamamıza ne ad verilir?

A) Boyut (büyüklük) değişmezliği
B) Şekil değişmezliği
C) Parlaklık değişmezliği
D) Renk değişmezliği
E) Derinlik değişmezliği

*Açıklama: Boyut değişmezliği, mesafe değişse de nesnenin gerçek boyutunun sabit algılanmasıdır.*

### 14. Açıları değişse de kapının dikdörtgen olduğunu algılamamız hangi algısal değişmezliğe örnektir?

A) Boyut değişmezliği
B) Şekil değişmezliği
C) Parlaklık değişmezliği
D) Renk değişmezliği
E) Konum değişmezliği

*Açıklama: Şekil değişmezliği, farklı açılardan bakılsa da nesnenin asıl biçimiyle algılanmasıdır.*

### 15. Aydınlatma koşulları değişse de bir yüzeyin renginin sabit algılanmasına ne denir?

A) Şekil değişmezliği
B) Parlaklık değişmezliği
C) Renk (renklilik) değişmezliği
D) Boyut değişmezliği
E) Derinlik değişmezliği

*Açıklama: Renk değişmezliği, ışık koşulları değişse de nesne renginin sabit görülmesidir.*

### 16. İki gözün aynı nesneyi hafif farklı açılardan görmesi sonucu oluşan derinlik ipucuna ne denir?

A) Retinal disparite (görüntü farklılığı)
B) Doku gradyanı
C) Doğrusal perspektif
D) Gölgeleme
E) Örtüşme

*Açıklama: Binoküler (çift gözlü) derinlik ipucu olan retinal disparite, iki gözdeki görüntü farkına dayanır.*

### 17. Aşağıdakilerden hangisi tek gözle (monoküler) çalışan bir derinlik ipucudur?

A) Retinal disparite
B) Konverjans (gözlerin yakınsaması)
C) Doğrusal (çizgisel) perspektif
D) İki gözün görüntü farkı
E) Binoküler paralaks

*Açıklama: Doğrusal perspektif, paralel çizgilerin uzakta birleşiyormuş gibi görünmesiyle derinlik veren tek gözlü bir ipucudur.*

### 18. Öğelerin dokusu uzaklaştıkça sıklaşıp silikleşir. Bu durum hangi derinlik ipucudur?

A) Doku (texture) gradyanı
B) Retinal disparite
C) Konverjans
D) Gölgeleme
E) Binoküler görüntü

*Açıklama: Doku gradyanı, yüzey dokusunun mesafeyle birlikte değişerek derinlik hissi vermesidir.*

### 19. Bir öğenin diğerinin önünde durup onu örtmesi hangi derinlik ipucudur?

A) Örtüşme (üst üste binme)
B) Atmosferik perspektif
C) Konverjans
D) Doku gradyanı
E) Retinal disparite

*Açıklama: Örtüşme (interposition), tamamen görünen nesnenin diğerinden daha yakın algılanmasıdır.*

### 20. Bütüncül (top-down) işleme aşağıdakilerden hangisiyle karakterizedir?

A) Yalnızca duyusal ham verinin işlenmesi
B) Önceki bilgi, deneyim ve bağlamın algıyı yönlendirmesi
C) Algının tamamen retinadan başlaması
D) Hipotezlerin hiç kullanılmaması
E) Yalnızca parçaların çözümlenmesi

*Açıklama: Bütüncül işlemede beklentiler, bilgi ve bağlam algılama sürecini yönlendirir.*

### 21. Ayrıntılı-çözümleyici (bottom-up) işlemede algının başlangıç noktası nedir?

A) Beklentiler ve deneyimler
B) Duyusal (retinal) ham veri
C) Bağlamsal ipuçları
D) Uzun süreli bellek
E) Sosyal normlar

*Açıklama: Ayrıntılı işlemede algı, duyusal düzeydeki ham verinin işlenmesiyle başlar.*

### 22. Görsel algı sürecinde gözün ışığı algılayan yapısına ne ad verilir?

A) Retina
B) Kornea
C) Mercek
D) İris
E) Optik sinir

*Açıklama: Retina, ışığa duyarlı hücreleri barındıran ve görüntünün oluştuğu tabakadır.*

### 23. Bir görselde benzer öğelerin aynı yönde dizilmesi okuyucunun gözünü nasıl yönlendirir?

A) Süreklilik ilkesiyle akıcı bir yön izlenmesini sağlar
B) Her öğenin ayrı algılanmasını sağlar
C) Zeminin öne çıkmasını sağlar
D) Derinliği tamamen yok eder
E) Renk değişmezliğini bozar

*Açıklama: Süreklilik, benzer öğelerin dizilimiyle gözün belirli bir yönde akmasını sağlar.*

### 24. Aşağıdakilerden hangisi görsel algıda "şekil-zemin" ilişkisini etkileyen bir faktördür?

A) Öğelerin konumu ve büyüklüğü
B) Yalnızca rengin doygunluğu
C) Yalnızca yazı karakterinin serifli olması
D) Yalnızca kağıdın dokusu
E) Hiçbiri

*Açıklama: Figürün zeminden ayrılmasında konum, büyüklük, kontrast ve karmaşıklık etkili olur.*

### 25. Bir afişte aynı boyut ve renkteki butonların bir bütün olarak algılanması hangi ilkeyle ilişkilidir?

A) Pragnanz
B) Benzerlik
C) Ortak bölge
D) Süreklilik
E) Tamamlama

*Açıklama: Aynı özelliklere sahip öğeler benzerlik ilkesi gereği birlikte gruplanır.*

### 26. Algısal örgütlenmede "yakınlık" ilkesinin tasarımda en doğrudan kullanımı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Araları açık öğeleri ayrı gruplar olarak hizalamak
B) Tüm öğeleri aynı renge boyamak
C) Öğeleri eşit aralıklarla dizmek
D) Öğelere gölge eklemek
E) Öğeleri döndürmek

*Açıklama: Yakınlık ilkesinde birbirine yakın öğeler grup olarak algılanır; aralık, gruplamayı belirler.*

### 27. Bir illüstrasyonda çizgilerin kesiştiği noktada gözün kesintiye uğrayan yolu zihinde sürdürmesi hangi ilkenin sonucudur?

A) Süreklilik
B) Benzerlik
C) Yakınlık
D) Pragnanz
E) Ortak kader

*Açıklama: Süreklilik ilkesi, gözün kesintiye uğrasa da akıcı yolu sürdürme eğilimidir.*

### 28. Bir logoda eksik bırakılmış harf biçiminin izleyici tarafından tamamlanarak algılanması hangi Gestalt ilkesine örnektir?

A) Tamamlama (closure)
B) Benzerlik
C) Yakınlık
D) Süreklilik
E) Ortak bölge

*Açıklama: Tamamlama, eksik parçaların zihinde bütünlenerek algılanmasıdır.*

### 29. Bir grafikte veri öğeleri arasında boşluk bırakılmaması, öğelerin tek bir grup gibi algılanmasına yol açar. Boşlukla grup algısını ayırmak istediğimizde hangi ilkeyi kullanırız?

A) Yakınlık
B) Süreklilik
C) Tamamlama
D) Benzerlik
E) Pragnanz

*Açıklama: Yakınlık ilkesi gereği öğeleri ayırmak için aralarındaki boşluğu artırmak gerekir.*

### 30. Aşağıdakilerden hangisi Gestalt örgütlenme ilkelerinden değildir?

A) Yakınlık
B) Benzerlik
C) Tamamlama
D) Doğrusal perspektif
E) Süreklilik

*Açıklama: Doğrusal perspektif bir derinlik ipucudur; Gestalt örgütlenme ilkesi değildir.*

## Tipografi ve Harf Anatomisi

Yazı karakteri aileleri, harf anatomisi parçaları, ölçü birimleri, karakter aralığı ve dizgi tarihi üzerine sorular.

### 31. Harf uçlarındaki kısa çapraz ya da dik çıkıntılara (tırnaklara) sahip yazı karakteri ailesi hangisidir?

A) Serif
B) Sans-serif
C) Script
D) Display
E) Monospace

*Açıklama: Serif yazılar harf uçlarında tırnağa benzer küçük çıkıntılar taşır.*

### 32. Uçlarında çıkıntı (tırnak) bulunmayan, düz ve yalın hatlı yazı karakteri ailesine ne ad verilir?

A) Serif
B) Sans-serif
C) Script
D) Blackletter
E) El yazısı

*Açıklama: Sans-serif, Fransızca "tırnaksız" anlamına gelir; uçlar düzdür.*

### 33. Küçük harflerin gövde yüksekliği, yani x harfinin yüksekliğine ne ad verilir?

A) Cap height (başlık yüksekliği)
B) X-height (x yüksekliği)
C) Ascender (üst çıkıntı)
D) Descender (alt sarkıntı)
E) Baseline (taban çizgisi)

*Açıklama: X-height, küçük harflerin gövde yüksekliğidir ve okunaklılıkta önemli rol oynar.*

### 34. Büyük harflerin (örneğin H) yüksekliğine ne ad verilir?

A) X-height
B) Cap height (başlık/üst yükseklik)
C) Descender
D) Ascender
E) Counter

*Açıklama: Cap height, büyük harflerin üst sınırını belirleyen yüksekliktir.*

### 35. Küçük harflerin x yüksekliğinin üzerinde kalan kısmına, örneğin b ve d harflerinin üst kısmına ne ad verilir?

A) Ascender (üst çıkıntı)
B) Descender (alt sarkıntı)
C) Counter
D) Bowl
E) Ear

*Açıklama: Ascender, x yüksekliğinin üzerine taşan kısımdır.*

### 36. Küçük harflerin taban çizgisinin altında kalan kısmına, örneğin g, p, y harflerinin alt kısmına ne ad verilir?

A) Ascender
B) Descender (alt sarkıntı)
C) Apex
D) Crossbar
E) Stem

*Açıklama: Descender, taban çizgisinin altına sarkan kısımdır.*

### 37. Harf anatomisinde b, d, o, p gibi harflerin kapalı yuvarlak gövdesine ne ad verilir?

A) Bowl (gövde)
B) Stem
C) Arm
D) Leg
E) Spine

*Açıklama: Bowl, harflerin yuvarlak ve kapalı gövde kısmıdır.*

### 38. A ve H harflerindeki yatay çizgiye ne ad verilir?

A) Crossbar (enine çizgi)
B) Stem
C) Bowl
D) Terminal
E) Ear

*Açıklama: Crossbar, A ve H gibi harfleri enlemesine kesen yatay çizgidir.*

### 39. U harfinin sarkık kuyruğuna ve S harfinin kavisli gövdesine verilen adlar sırasıyla hangisidir?

A) Ear ve spur
B) Tail (kuyruk) ve spine (omurga)
C) Leg ve arm
D) Bowl ve counter
E) Terminal ve apex

*Açıklama: U'nun kuyruğu tail, S'nin kavisli gövdesi spine olarak adlandırılır.*

### 40. Tasarımda harf aralığını (karakterler arası boşluğu) eşit ve dengeli ayarlamak için kullanılan terim hangisidir?

A) Tracking (izleme/karakter aralığı)
B) Kerning (hakkında)
C) Leading (satır aralığı)
D) Baseline
E) Counter

*Açıklama: Tracking, bir kelime veya metin genelinde harfler arasındaki boşluğun eşit düzenlenmesidir.*

### 41. Belirli iki harf arasındaki boşluğun (örneğin AV, WA) optik olarak düzeltilmesine ne ad verilir?

A) Tracking
B) Kerning
C) Leading
D) Hanging punct
E) Justification

*Açıklama: Kerning, tek tek harf çiftleri arasındaki boşluğun optik ayarıdır.*

### 42. Satırlar arasındaki dikey boşluğa (satır aralığına) ne ad verilir?

A) Tracking
B) Kerning
C) Leading (satır aralığı)
D) Counter
E) Tracking

*Açıklama: Leading, satırlar arasındaki dikey mesafeyi ifade eder.*

### 43. Tipografide kullanılan ölçü birimi nokta (point) kaç inçe karşılık gelir?

A) 1/12 inç
B) 1/72 inç
C) 1/24 inç
D) 1/6 inç
E) 1/48 inç

*Açıklama: Bir point, yaklaşık olarak 1/72 inçtir; 1 pika ise 12 pointtir.*

### 44. Harflerin tabanlarının oturduğu hayali yatay çizgiye ne ad verilir?

A) Baseline (taban çizgisi)
B) X-height
C) Cap height
D) Ascender çizgisi
E) Descender çizgisi

*Açıklama: Baseline, harf gövdelerinin oturduğu hayali taban çizgisidir.*

### 45. Gutenberg'in hareketli metal harflerle ilk kitabını matbaada bastığı dönem hangi yüzyıla denk gelir?

A) 12. yüzyıl
B) 15. yüzyıl
C) 18. yüzyıl
D) 19. yüzyıl
E) 20. yüzyıl

*Açıklama: Johannes Gutenberg, 15. yüzyıl ortalarında (yaklaşık 1450'ler) hareketli harflerle matbaacılığı geliştirdi.*

### 46. Aşağıdakilerden hangisi bir serif yazı karakterine örnek olarak verilebilir?

A) Helvetica
B) Times New Roman
C) Arial
D) Futura
E) Verdana

*Açıklama: Times New Roman, serifli (tırnaklı) bir yazı karakteridir.*

### 47. Aşağıdakilerden hangisi sans-serif (tırnaksız) bir yazı karakteridir?

A) Times New Roman
B) Garamond
C) Helvetica
D) Baskerville
E) Bodoni

*Açıklama: Helvetica, tırnaksız geometrik bir sans-serif karakterdir.*

### 48. Harf gövdelerinin içinde kalan kapalı boşluklara, örneğin o ve e harflerinin ortasındaki boşluğa ne ad verilir?

A) Counter (gövde boşluğu)
B) Bowl
C) Stem
D) Terminal
E) Ear

*Açıklama: Counter, harflerin içindeki kapalı boşluktur.*

### 49. K ve R gibi harflerin gövdeden sağa doğru uzanan yatay kısmına ne ad verilir?

A) Arm (kol)
B) Leg (bacak)
C) Ear
D) Spur
E) Stem

*Açıklama: Arm, harfin gövdesinden yana uzanan yatay veya eğik kısımdır.*

### 50. R ve K harflerinin aşağıya doğru uzanan eğik kısmına ne ad verilir?

A) Arm
B) Leg (bacak)
C) Tail
D) Bowl
E) Crossbar

*Açıklama: Leg, R ve K gibi harflerde aşağı doğru uzanan kısımdır.*

### 51. İki ya da daha fazla harfin tek bir karakter olarak birleştirilmiş biçimine ne ad verilir?

A) Ligatür (bitişik harf)
B) Kerning
C) Tracking
D) Leading
E) Serif

*Açıklama: Ligatür, örneğin fi ve fl gibi harflerin birleşik biçimidir.*

### 52. Bir yazı karakterinin kalınlık ve eğiklik gibi tüm varyantlarını kapsayan kavram hangisidir?

A) Font
B) Typeface (yazı yüzü)
C) Point
D) Baseline
E) Counter

*Açıklama: Typeface bir karakter ailesinin tasarımını, font ise bu ailenin belirli bir boyut ve biçimdeki örneğini ifade eder.*

### 53. Metin gövdesinde okunabilirliği artırmak için tercih edilen genel ilke hangisidir?

A) X-height değeri yüksek karakterler kullanmak
B) Tüm harfleri büyük yazmak
C) Karakter aralığını sıkıştırmak
D) Metni italik yapmak
E) Satır uzunluğunu çok kısa tutmak

*Açıklama: Yüksek x-height, küçük puntolarda okunabilirliği artırır.*

### 54. Harf anatomisinde A harfinin en üstteki kesişim noktasına ne ad verilir?

A) Apex (tepe)
B) Spur
C) Ear
D) Terminal
E) Joint

*Açıklama: Apex, A ve M gibi harflerde en üstteki birleşim noktasıdır.*

### 55. g harfinin alt kısmındaki kıvrık uzantıya verilen ad hangisidir?

A) Ear (kulak)
B) Tail (kuyruk)
C) Spur
D) Crossbar
E) Terminal

*Açıklama: g harfinin aşağı sarkan kıvrımı tail olarak adlandırılır.*

### 56. Yazı karakterlerinde aynı boyuttaki harflerin görsel olarak eşit yükseklikte algılanması için yapılan denge ayarına ne ad verilir?

A) Optik dengeleme
B) Kerning
C) Tracking
D) Leading
E) Baseline

*Açıklama: Optik dengeleme, geometrik eşitlik yerine gözün algıladığı dengeyi sağlar.*

### 57. Aşağıdakilerden hangisi bir "display" (afiş/başlık) yazı karakterinin tipik özelliğidir?

A) Çok küçük puntolarda okunabilirlik
B) Kısa başlık ve afişlerde dikkat çekici, karakteristik tasarım
C) Yalnızca gövde metinlerinde kullanım
D) Her zaman serifli olma zorunluluğu
E) Yalnızca italik biçimde bulunma

*Açıklama: Display karakterler başlık ve afiş gibi büyük, dikkat çekici kullanımlar için tasarlanır.*

### 58. Tüm harflerin eşit genişlikte olduğu, örneğin kod ve tablolarda kullanılan yazı karakteri türü hangisidir?

A) Monospace (eşit aralıklı)
B) Script
C) Serif
D) Display
E) Optik

*Açıklama: Monospace karakterlerde her harf aynı genişliktedir.*

### 59. Tipografide bir satırın uzunluğu (satır genişliği) için genel doğru yargı hangisidir?

A) Çok uzun satırlar okumayı zorlaştırabilir
B) Satır uzunluğu okumayı hiç etkilemez
C) Satırlar daima ekranın tamamını kaplamalıdır
D) Satırlar daima en az 100 karakter olmalıdır
E) Satır uzunluğu yalnızca rengi belirler

*Açıklama: Aşırı uzun satırlar gözün satır atlamasını zorlaştırır; ideal satır uzunluğu yaklaşık 45-75 karakterdir.*

### 60. Aşağıdaki parçalardan hangisi bir harfin "terminale" örnektir?

A) Harfin ucundaki başlık benzeri sonlandırma
B) Harfin gövdesindeki kapalı boşluk
C) Harfin taban çizgisi
D) Harfin üst çıkıntısı
E) Harfin alt sarkıntısı

*Açıklama: Terminal, bir harfin (örneğin f, a, c) kavisli ucundaki sonlandırma biçimidir.*

## İletişim Modelleri ve Kitle İletişim Kuramları

İletişim sürecinin klasik modelleri ile medyanın toplum üzerindeki etkilerini açıklayan kuramlar.

### 61. Shannon-Weaver iletişim modeline göre mesajın kaynaktan alıcıya ulaşmasını bozan unsura ne ad verilir?

A) Gürültü (noise)
B) Kodlama
C) Geri bildirim (feedback)
D) Kanal
E) Alıcı

*Açıklama: Shannon-Weaver modeli, iletişimi bozan her türlü etkeni gürültü (noise) olarak adlandırır.*

### 62. Shannon-Weaver modelinde "kaynak"ın ürettiği mesajın iletilebilir sinyale dönüştürülmesi aşamasına ne denir?

A) Kodlama (encoding)
B) Yeniden kodlama
C) Geri bildirim
D) Gürültü
E) Çözümleme

*Açıklama: Kaynak, düşünceyi kodlayarak iletilebilir bir mesaja dönüştürür.*

### 63. Lasswell'in iletişim modelinde sorulan temel sorulardan biri hangisidir?

A) Kim, neyi, hangi kanaldan, kime, hangi etkiyle söyler?
B) Mesaj hangi gürültüden etkilenir?
C) Alıcı nasıl geri bildirim verir?
D) Kanal nasıl kodlanır?
E) Kodlama hangi aşamada bozulur?

*Açıklama: Lasswell modeli, "Kim, ne, hangi kanal, kime, hangi etki" sorularına odaklanır.*

### 64. Katz ve Lazarsfeld'in geliştirdiği kuram hangisidir?

A) İki aşamalı akış (two-step flow) kuramı
B) Suspusluk sarmalı kuramı
C) Gündem belirleme kuramı
D) Yetiştirme kuramı
E) Kültür endüstrisi

*Açıklama: İki aşamalı akış kuramı, medya mesajlarının kanaat önderleri aracılığıyla kitleye ulaştığını öne sürer.*

### 65. İki aşamalı akış kuramına göre medya mesajlarının kitleye ulaşmasında aracılık eden kişilere ne ad verilir?

A) Kanaat önderleri (opinion leaders)
B) Editörler
C) Sansürcüler
D) Reklamcılar
E) Dağıtıcılar

*Açıklama: Kanaat önderleri, medya içeriğini kendi çevresindeki insanlara aktaran etkili kişilerdir.*

### 66. "Araç mesajdır" (the medium is the message) ve "küresel köy" (global village) kavramları hangi düşünüre aittir?

A) Marshall McLuhan
B) Harold Lasswell
C) Wilbur Schramm
D) P. Lazarsfeld
E) J. Habermas

*Açıklama: McLuhan, aracın kendisinin mesajı belirlediğini ve dünyanın küresel bir köye dönüştüğünü savunmuştur.*

### 67. McLuhan'a göre izleyiciyi pasif biçimde doldurulan bir kapsayıcı gibi gören, tek yönlü etki yapan araçlara ne ad verilir?

A) Sıcak araç
B) Soğuk araç
C) Geri bildirimli araç
D) Etkileşimli araç
E) Çift yönlü araç

*Açıklama: McLuhan'a göre sıcak araçlar (örneğin radyo, fotoğraf) tek duyuyu yüksek çözünürlükle doldurur ve pasif izleyici yaratır.*

### 68. Frankfurt Okulu düşünürlerinden Adorno ve Horkheimer'ın, kitle kültürünün tek tipleştirilmiş üretimini eleştirdiği kavram hangisidir?

A) Kültür endüstrisi (culture industry)
B) Kamusal alan
C) Hegemonya
D) İki aşamalı akış
E) Gündem belirleme

*Açıklama: Frankfurt Okulu, kültürün fabrika gibi standartlaştırılmış üretimini kültür endüstrisi olarak eleştirir.*

### 69. Jürgen Habermas'ın, bireylerin akıl yürüterek ortak kararlar alabildiği toplumsal alan kavramı hangisidir?

A) Kamusal alan (public sphere)
B) Suskunluk sarmalı
C) Kültür endüstrisi
D) Hegemonya
E) Medya bağımlılığı

*Açıklama: Habermas, kamusal alanın özgür bir tartışma ve akıl yürütme alanı olduğunu savunur.*

### 70. İzleyicilerin medyadan hangi ihtiyaçlarını karşıladıklarını inceleyen kuram hangisidir?

A) Kullanımlar ve doyumlar (uses and gratifications)
B) Yetiştirme kuramı
C) Gündem belirleme
D) Suskunluk sarmalı
E) Hipodermik iğne

*Açıklama: Kullanımlar ve doyumlar kuramı, izleyiciyi aktif görür ve medya seçimini ihtiyaç doyumuyla açıklar.*

### 71. Gerbner'in, yoğun televizyon izlemenin dünya algısını etkilediğini öne süren kuramı hangisidir?

A) Yetiştirme (cultivation) kuramı
B) Gündem belirleme
C) Kullanımlar ve doyumlar
D) Bağımlılık kuramı
E) Bilgi boşluğu

*Açıklama: Yetiştirme kuramı, yoğun medya tüketiminin izleyicinin dünya görüşünü medya içeriği doğrultusunda biçimlendirdiğini söyler.*

### 72. Medyanın hangi konuların önemli olduğunu belirleyerek kamunun gündemini etkilediğini savunan kuram hangisidir?

A) Gündem belirleme (agenda setting)
B) Suskunluk sarmalı
C) Hipodermik iğne
D) Yetiştirme
E) Alımlama

*Açıklama: Gündem belirleme kuramı (McCombs ve Shaw), medyanın konulara verdiği önemin kamu gündemini şekillendirdiğini öne sürer.*

### 73. Elisabeth Noelle-Neumann'ın, azınlık görüşünün bastırılarak sessizleştiğini savunan kuramı hangisidir?

A) Suskunluk sarmalı (spiral of silence)
B) Gündem belirleme
C) İki aşamalı akış
D) Yetiştirme kuramı
E) Kullanımlar ve doyumlar

*Açıklama: Suskunluk sarmalı, çoğunluğa uymayan görüşlerin toplumsal baskıyla dile getirilmemesini açıklar.*

### 74. "Sihirli mermi" ya da "hipodermik iğne" modeli medya etkisini nasıl görür?

A) Medya mesajlarını alıcıya doğrudan ve güçlü biçimde enjekte eder
B) İzleyici mesajları pasif değil aktif yorumlar
C) Medya etkisi yalnızca uzun vadelidir
D) Medya etkisi hiç yoktur
E) Mesajlar yalnızca kanaat önderlerine ulaşır

*Açıklama: Hipodermik iğne modeli, medya mesajlarının kitleleri doğrudan ve güçlü şekilde etkilediğini varsayan erken bir görüştür.*

### 75. Stuart Hall'in alımlama (encoding/decoding) kuramına göre izleyicinin alıcıya karşı olabileceği üç okuma biçiminden biri hangisidir?

A) Muhalif (karşıt) okuma
B) Pasif okuma
C) Kör okuma
D) Gizli okuma
E) Dolaylı okuma

*Açıklama: Hall'in modelinde baskın, müzakereci ve muhalif (karşıt) olmak üzere üç okuma biçimi vardır.*

### 76. İletişim sürecini Kaynak-Mesaj-Kanal-Alıcı (SMCR) şeklinde dört öğeyle açıklayan model hangisine aittir?

A) Berlo modeli
B) Lasswell modeli
C) Shannon-Weaver
D) Osgood-Schramm
E) Gerbner

*Açıklama: Berlo'nun SMCR modeli, Kaynak (Source)-Mesaj (Message)-Kanal (Channel)-Alıcı (Receiver) öğelerinden oluşur.*

### 77. Osgood ve Schramm'ın modeli, iletişimde kaynak ve alıcının rolünü nasıl tanımlar?

A) Her iki taraf da aynı anda kodlar ve çözer, süreç daireseldir
B) Yalnızca kaynak kodlar ve alıcı pasiftir
C) Süreç tek yönlüdür ve geri bildirim yoktur
D) Alıcı hiçbir zaman kodlama yapmaz
E) Kanal süreçten tamamen çıkarılmıştır

*Açıklama: Osgood-Schramm modeli iletişimi dairesel görür; taraflar hem kodlar hem de çözer.*

### 78. Wilbur Schramm'a göre iletişimin başarılı olması için kaynak ve alıcının paylaştığı ve mesajların anlamlandırıldığı ortak alan hangisidir?

A) Deneyim alanı (field of experience)
B) Gürültü alanı
C) Kodlama alanı
D) Geri bildirim alanı
E) Kanal alanı

*Açıklama: Schramm, ortak deneyim alanının iletişimin anlaşılırlığını artırdığını savunur.*

### 79. İzleyicinin bir konu hakkındaki bilgisi ile medyaya maruz kalması arasındaki farkın zamanla büyüdüğünü savunan kuram hangisidir?

A) Bilgi boşluğu (knowledge gap) kuramı
B) Gündem belirleme
C) Yetiştirme kuramı
D) Suskunluk sarmalı
E) Bağımlılık kuramı

*Açıklama: Bilgi boşluğu kuramı, yüksek eğitimli ve medyaya çok maruz kalan grupların bilgi avantajının zamanla arttığını söyler.*

### 80. Medya kuruluşlarının hangi habere yer verileceğini belirleme işlevine ne ad verilir?

A) Kapı tutuculuk (gatekeeping)
B) Gündem belirleme
C) Çerçeveleme
D) Yetiştirme
E) Bağımlılık

*Açıklama: Gatekeeping (kapı tutuculuk), haber akışının hangi öğelerinin geçeceğine karar verilmesidir.*

### 81. Kurt Lewin ve David Manning White'ın öncülük ettiği kavram hangisidir?

A) Kapı tutuculuk (gatekeeper)
B) Hegemonya
C) Kamusal alan
D) Kültür endüstrisi
E) İki aşamalı akış

*Açıklama: Gatekeeper kavramı, medya içeriğinin seçiminde karar verici editoryal süreci ifade eder.*

### 82. Antonio Gramsci'nin, egemen sınıfın yönetimi şiddet yerine rıza üreterek sürdürdüğünü açıklayan kavramı hangisidir?

A) Hegemonya (hegemony)
B) Kamusal alan
C) Kültür endüstrisi
D) Suskunluk sarmalı
E) Bilgi boşluğu

*Açıklama: Gramsci'ye göre hegemonya, egemen sınıfın ideolojisini topluma kabul ettirerek rıza ile yönetmesidir.*

### 83. Louis Althusser'in, okul ve medya gibi kurumların ideolojiyi yaydığını savunduğu kavram hangisidir?

A) Devletin ideolojik aygıtları (ISA)
B) Kamusal alan
C) Kültür endüstrisi
D) Kapı tutuculuk
E) Çerçeveleme

*Açıklama: Althusser, okul, medya gibi kurumları devletin ideolojik aygıtları olarak görür.*

### 84. Medyanın bir olayı sunarken belirli bir yorum açısı ve çerçeve kurmasına ne ad verilir?

A) Çerçeveleme (framing)
B) Kapı tutuculuk
C) Gündem belirleme
D) Yetiştirme
E) Bağımlılık

*Açıklama: Framing, medyanın bir konuyu belli bir bakış açısıyla çerçeveleyerek sunmasıdır.*

### 85. İzleyicilerin medyaya bağımlılığının, toplumsal belirsizlik ve değişim dönemlerinde arttığını öne süren kuram hangisidir?

A) Medya bağımlılığı (dependency) kuramı
B) Gündem belirleme
C) Kullanımlar ve doyumlar
D) Yetiştirme
E) Suskunluk sarmalı

*Açıklama: Ball-Rokeach ve DeFleur'ün bağımlılık kuramı, belirsizlik dönemlerinde izleyicilerin medyaya bağımlılığının arttığını söyler.*

### 86. Kitle iletişim araçlarının, bireyin algısını doğrudan ve ezici biçimde etkilediğini varsayan, en eski ve en basit etki modeli hangisidir?

A) Hipodermik iğne (sihirli mermi) modeli
B) İki aşamalı akış
C) Kullanımlar ve doyumlar
D) Çerçeveleme
E) Alımlama

*Açıklama: Hipodermik iğne modeli, medya mesajlarının izleyicileri doğrudan etkilediğini varsayan erken bir görüştür.*

### 87. İzleyicinin medya metnini üreticinin kastettiği biçimde, sorgusuz kabul ettiği okuma türü Stuart Hall'de hangisidir?

A) Baskın (egemen) okuma
B) Müzakereci okuma
C) Muhalif okuma
D) Pasif okuma
E) Yaratıcı okuma

*Açıklama: Baskın okumada izleyici, kodlanan mesajı üreticinin niyetine uygun biçimde kabul eder.*

### 88. İzleyicinin medya mesajını kısmen kabul edip kendi koşullarına göre yorumladığı okuma biçimi hangisidir?

A) Müzakereci (uzlaşmacı) okuma
B) Baskın okuma
C) Muhalif okuma
D) Kör okuma
E) Sorgusuz okuma

*Açıklama: Müzakereci okumada izleyici, mesajı kısmen kabul ederek kendi şartlarına göre yorumlar.*

### 89. Kitle iletişim sürecinde, kaynağın mesajı alıcının anlayabileceği biçime dönüştürmesi ve alıcının bunu çözümlemesi kavramları sırasıyla hangileridir?

A) Kodlama (encoding) ve kodaçım (decoding)
B) Geri bildirim ve gürültü
C) Kanal ve alıcı
D) Üretim ve dağıtım
E) Seçim ve yayım

*Açıklama: Kodlama, kaynağın mesajı biçimlendirmesi; kodaçım, alıcının mesajı yorumlayıp anlam çıkarmasıdır.*

### 90. İletişimin en geniş tanımı hangisidir?

A) Bilgi, duygu ve düşüncelerin kaynak ile alıcı arasında paylaşılması süreci
B) Yalnızca yüz yüze konuşma
C) Yalnızca kitle araçlarıyla yapılan yayın
D) Yalnızca yazılı mesaj iletimi
E) Yalnızca görsel algının incelenmesi

*Açıklama: İletişim, en genel haliyle bilgi ve anlamın en az iki taraf arasında paylaşılması sürecidir.*

## 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) ve Telif Hakkı

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu çerçevesinde eser türleri, manevi ve mali haklar, koruma süreleri ve sınırlamalar.

### 91. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na göre, bir eser üzerindeki hakların kazanılması için temel kural hangisidir?

A) Eserin tescil edilmesi gerekir
B) Eserin sahibi, eseri yaratmakla hak kazanır
C) Eserin bir yayınevinde basılması gerekir
D) Eserin Kültür Bakanlığına bildirilmesi gerekir
E) Eserin patentlenmesi gerekir

*Açıklama: FSEK'te eser sahipliği, eserin yaratılmasıyla kazanılır; tescil zorunlu değildir.*

### 92. FSEK'e göre bir eserin sahibi, eseri meydana getiren kimsedir. Bu hak ne zaman başlar?

A) Eserin tescil edildiği anda
B) Eserin yayımlandığı anda
C) Eserin yaratıldığı anda
D) Eserin satıldığı anda
E) Tescilden sonraki yılbaşında

*Açıklama: FSEK'te haklar eserin meydana getirildiği (yaratıldığı) andan itibaren doğar.*

### 93. FSEK'e göre eser sahibinin ölümünden sonra mali hakların korunma süresi ne kadardır?

A) Ölümden itibaren 50 yıl
B) Ölümden itibaren 70 yıl
C) Ölümden itibaren 30 yıl
D) Ölümden itibaren 100 yıl
E) Süresizdir

*Açıklama: FSEK m.27'ye göre koruma süresi eser sahibinin ölümünden itibaren 70 yıldır.*

### 94. Aşağıdakilerden hangisi FSEK ile tanınan bir manevi haktır?

A) Umuma arz hakkı (eseri kamuya sunma)
B) Çoğaltma hakkı
C) Yayma hakkı
D) İşleme hakkı
E) Temsil hakkı

*Açıklama: Umuma arz hakkı (eserin kamuya sunulmasına karar verme) manevi haklardandır; diğerleri mali haktır.*

### 95. Aşağıdakilerden hangisi FSEK'te düzenlenen bir mali haktır?

A) Eser üzerinde değişiklik yapılmasını men etme hakkı
B) Adın belirtilmesi hakkı
C) Çoğaltma (kopi) hakkı
D) Umuma arz hakkı
E) Şeref ve itibarı zedeleme yasağı

*Açıklama: Çoğaltma hakkı mali haklardandır; diğerleri manevi hak ya da yasaklardır.*

### 96. FSEK'e göre bir eserin başka bir eserden iktibas veya istifade suretiyle, ona bağlı olarak meydana getirilen biçimine ne ad verilir?

A) İşleme eser
B) Derleme eser
C) Alıntı eser
D) Sıra eser
E) Kamu eseri

*Açıklama: İşleme eser, başka bir esere bağlı olarak oluşturulan (örneğin çeviri, filme uyarlama) eserdir.*

### 97. Aşağıdakilerden hangisi FSEK kapsamında bir "işleme eser" örneğidir?

A) Bir romanın yabancı dile çevrilmesi
B) Bir fotoğrafın çoğaltılması
C) Bir müziğin konserde çalınması
D) Bir kitabın satılması
E) Bir resmin sergilenmesi

*Açıklama: Çeviri, başka bir esere bağlı olarak doğduğu için işleme eser kabul edilir.*

### 98. FSEK'e göre güzel sanat eserleri, hangi özelliği taşıyan eserlerdir?

A) Estetik değere sahip olma
B) Yalnızca ticari değere sahip olma
C) Yalnızca bilimsel içerik taşıma
D) Yalnızca hukuki metin olma
E) Herhangi bir özellik gerektirmeme

*Açıklama: Güzel sanat eserleri, estetik değere sahip olan yapıtlar (resim, heykel vb.) olarak tanımlanır.*

### 99. FSEK'te bilgisayar programları hangi eser kategorisinde değerlendirilir?

A) İlim ve edebiyat eserleri
B) Müzik eserleri
C) Güzel sanat eserleri
D) Sinema eserleri
E) İşleme eserler

*Açıklama: Bilgisayar programları, FSEK'te ilim ve edebiyat eserleri kapsamında korunur.*

### 100. FSEK'e göre, manevi haklardan biri olan "adın belirtilmesi hakkı" ne anlama gelir?

A) Eser sahibinin eserde kendi adının belirtilmesini isteme hakkı
B) Eser sahibinin eseri gizli tutma hakkı
C) Eser sahibinin eseri satma hakkı
D) Eser sahibinin eseri değiştirme hakkı
E) Eser sahibinin telif bedeli alma hakkı

*Açıklama: Adın belirtilmesi hakkı, eser sahibinin eser üzerinde adının yer almasını isteme yetkisidir.*

### 101. FSEK'e göre eser sahibi, eserinin kamuya sunulup sunulmayacağına ve sunulma biçimine karar verme yetkisine hangi hakla sahiptir?

A) Umuma arz (kamuya sunma) hakkı
B) Çoğaltma hakkı
C) Yayma hakkı
D) Temsil hakkı
E) Gayrimaddi haklar

*Açıklama: Umuma arz hakkı, eserin ne zaman ve nasıl kamuya sunulacağına karar verme yetkisidir.*

### 102. FSEK'te bir eser sahibinin eserini kiraya verme ve satışa çıkarma yetkisi hangi mali hakkın kapsamındadır?

A) Yayma hakkı
B) Çoğaltma hakkı
C) Umuma arz hakkı
D) Temsil hakkı
E) İşleme hakkı

*Açıklama: Yayma hakkı, eserin satış, kiralama vb. yollarla kamuya sunulması hakkıdır.*

### 103. FSEK'e göre, eser sahibinin izni olmadan eserin çoğaltılması hangi hakkın ihlalidir?

A) Çoğaltma hakkının
B) Umuma arz hakkının
C) Adın belirtilmesi hakkının
D) Şeref itibar hakkının
E) Yayma hakkının

*Açıklama: İzinsiz çoğaltma, mali haklardan çoğaltma hakkının ihlalidir.*

### 104. Koruma süresi dolan eserler, FSEK açısından hangi durumdadır?

A) Alenileşmiş kamuya mal olduğu için herkesçe serbestçe kullanılabilir
B) Hakları sonsuza dek eser sahibinde kalır
C) Yalnızca tescilli kullanıcılara açıktır
D) Her kullanım için yeniden izin gerekir
E) Yalnızca eğitim amaçlı kullanılabilir

*Açıklama: Mali hakların koruma süresi dolunca eser kamuya mal olur ve serbestçe kullanılabilir hale gelir.*

### 105. FSEK kapsamında alıntı yapmanın serbest (kaynak gösterilerek yapılabilen) olması için temel koşul hangisidir?

A) Alıntı yapılan eserin kaynağının belirtilmesi
B) Alıntının ticari amaçla yapılması
C) Alıntının yazarın izniyle yapılması
D) Alıntının tamamının kopyalanması
E) Alıntının hiçbir biçimde farklılaştırılmaması

*Açıklama: FSEK'te kaynak gösterilmek şartıyla makul ölçüde alıntı yapılabilmesi serbestliği düzenlenmiştir.*

### 106. FSEK'e göre eser sahibinin ölümünden sonra manevi hakların kullanılmasına ilişkin genel durum nedir?

A) Manevi hakların korunmasını isteyebilecek kişiler ölümden sonra da bulunur
B) Manevi haklar ölümle birlikte tamamen sona erer
C) Manevi haklar yalnızca devlete geçer
D) Manevi haklar yalnızca mirasçılara satılabilir
E) Manevi haklar hiç korunmaz

*Açıklama: FSEK, eser sahibinin ölümünden sonra manevi hakların korunabilmesi için belirli kişilere (örneğin mirasçılara) yetki tanır.*

### 107. Bir eserin, sahibinin şeref ve itibarını zedeleyecek biçimde bozulmasına karşı koruyan manevi hak hangisidir?

A) Eserin bütünlüğünü koruma (değişiklik yapılmasını men etme) hakkı
B) Çoğaltma hakkı
C) Yayma hakkı
D) Temsil hakkı
E) Kira hakkı

*Açıklama: Manevi haklardan biri, eser sahibinin eserinde izinsiz değişiklik yapılmasını veya şeref ve itibarını zedeleyecek kullanımı yasaklamasıdır.*

### 108. FSEK'e göre "ilenme (alenileşme)" ne demektir?

A) Eserin eser sahibinin rızasıyla kamuya sunulmuş olması
B) Eserin tescil edilmesi
C) Eserin patentlenmesi
D) Eserin satılması
E) Eserin yok edilmesi

*Açıklama: Alenileşme, eserin eser sahibinin izniyle kamuya çıkarılmış olmasıdır.*

### 109. FSEK'e göre aşağıdakilerden hangisi bir "ilim ve edebiyat eseri" örneğidir?

A) Roman, hikaye, şiir ve bilimsel yazılar
B) Resim ve heykel
C) Mimari yapılar
D) Sinema filmleri
E) Müzik besteleri

*Açıklama: İlim ve edebiyat eserleri arasında roman, hikaye, şiir ve bilimsel yazılar yer alır.*

### 110. FSEK'e göre bir eserin eser sahibine ait olduğunun karinesi, eser üzerinde adı belirtilen kişinin eser sahibi sayılmasıdır. Bu durum hangi ilkeyle açıklanır?

A) Eser sahipliği karinesi
B) Alenileşme karinesi
C) Tescil zorunluluğu
D) Süre aşımı
E) Müşterek eser şartı

*Açıklama: Aksi ispat edilmedikçe eser üzerinde adı bulunan kişi eser sahibi kabul edilir.*

### 111. FSEK'e göre eser sahibinin ölümünden sonra kimler, miras yoluyla eser üzerindeki maddi haklara sahip olur?

A) Yasal ve atanmış mirasçılar
B) Yalnızca devlet
C) Yalnızca yayınevi
D) Yalnızca akrabalar
E) Hiç kimse

*Açıklama: Mali haklar, eser sahibinin ölümünden sonra mirasçılarına geçer.*

### 112. Aşağıdakilerden hangisi FSEK'in düzenlediği bir sınırlama (serbest kullanım) halidir?

A) Günlük haber amaçlı, kaynak göstererek yapılan alıntı
B) Eserin ticari olarak çoğaltılması
C) Eserin tamamının izinsiz değiştirilmesi
D) Eserin ad belirtilmeden yayınlanması
E) Eserin izinsiz satışa çıkarılması

*Açıklama: FSEK, günlük ve bilimsel amaçlı, kaynak gösterilen makul alıntıları serbest kılar.*

### 113. FSEK'e göre "temsil hakkı" aşağıdakilerden hangisini kapsar?

A) Eserin, eser sahibinin izniyle topluluk önünde icra edilmesi
B) Eserin yalnızca çoğaltılması
C) Eserin yalnızca satılması
D) Eserin kayıt altına alınması
E) Eserin patentlenmesi

*Açıklama: Temsil hakkı, eserin canlı olarak (örneğin konser, tiyatro) topluluk önünde icra edilmesi hakkıdır.*

### 114. FSEK kapsamında, bir filmin (sinema eserinin) sahibi genellikle nasıl belirlenir?

A) Sinema eserini meydana getirenler arasında işbirlikçi eser sahipliği ilişkisi kurulur
B) Yalnızca oyuncular sahip olur
C) Yalnızca devlet sahip olur
D) Yalnızca seyirci sahip olur
E) Sinema eserleri korunmaz

*Açıklama: FSEK'te sinema eserlerinde birden fazla katkıcı arasında işbirlikçi eser sahipliği düzenlenmiştir.*

### 115. FSEK'e göre eser sahibinin izni olmadan eserin umuma iletilmesi (örneğin internetten yayınlanması) hangi hakkın ihlalidir?

A) Umuma iletim hakkının
B) Adın belirtilmesi hakkının
C) Şeref itibar hakkının
D) Alenileşme kuralının
E) Miras hakkının

*Açıklama: Eserin izinsiz olarak umuma iletilmesi (örneğin internet ortamında yayınlanması) umuma iletim hakkını ihlal eder.*

### 116. FSEK'teki "gayrimaddi haklar" ile ilgili doğru yargı hangisidir?

A) Eser sahibinin eseri üzerindeki maddi olmayan (fikri) haklarıdır
B) Yalnızca fiziksel nesneye ilişkin haklardır
C) Yalnızca devlete ait haklardır
D) Yalnızca yayınevine ait haklardır
E) Hiçbir koruması yoktur

*Açıklama: Gayrimaddi haklar, eser sahibinin eser üzerindeki fikri nitelikteki mali ve manevi haklarıdır.*

### 117. FSEK'e göre, birden çok kişinin ortaklaşa meydana getirdiği ve ayrılmaz bir bütün oluşturan eserlere ne ad verilir?

A) Müşterek (işbirlikçi) eser
B) İşleme eser
C) Sıra eser
D) Kamu eseri
E) Tescilli eser

*Açıklama: İki ya da daha çok kişinin birleşerek meydana getirdiği bölünmez eserlere müşterek (işbirlikçi) eser denir.*

### 118. Aşağıdakilerden hangisi FSEK korumasından yararlanan bir çalışma değildir?

A) Fikri çabanın olmadığı, özgünlük taşımayan ham veri listesi
B) Özgün bir roman
C) Özgün bir fotoğraf
D) Özgün bir bilgisayar programı
E) Özgün bir müzik bestesi

*Açıklama: FSEK, fikri çaba ve özgünlük taşımayan, doğrudan kopya niteliğindeki ham verileri eser olarak korumaz.*

### 119. FSEK'e göre eser üzerindeki hakların devri ile ilgili doğru ifade hangisidir?

A) Mali haklar sözleşmeyle devredilebilir
B) Tüm haklar süresiz olarak devredilebilir
C) Manevi haklar devredilebilir ancak mali haklar devredilemez
D) Hakların devri yazılı şarta bağlı değildir
E) Eser sahibi haklarını hiçbir biçimde devredemez

*Açıklama: Mali haklar, eser sahibi tarafından sözleşme ile başkalarına devredilebilir.*

### 120. FSEK'e göre bir eserin eser sahibi tarafından kamuya sunulmadan önce izinsiz açıklanması hangi manevi hakkın ihlalidir?

A) Umuma arz hakkının
B) Çoğaltma hakkının
C) Yayma hakkının
D) Temsil hakkının
E) Kira hakkının

*Açıklama: Eser sahibinin rızası olmadan eserini kamuya sunma kararına aykırı davranmak, umuma arz hakkını ihlal eder.*

---

## Cevap Anahtarı

### Gestalt İlkeleri ve Görsel Algı

| 1: B | 2: C | 3: B | 4: D | 5: A | 6: B | 7: A | 8: A | 9: A | 10: B |
| 11: B | 12: C | 13: A | 14: B | 15: C | 16: A | 17: C | 18: A | 19: A | 20: B |
| 21: B | 22: A | 23: A | 24: A | 25: B | 26: A | 27: A | 28: A | 29: A | 30: D |

### Tipografi ve Harf Anatomisi

| 31: A | 32: B | 33: B | 34: B | 35: A | 36: B | 37: A | 38: A | 39: B | 40: A |
| 41: B | 42: C | 43: B | 44: A | 45: B | 46: B | 47: C | 48: A | 49: A | 50: B |
| 51: A | 52: B | 53: A | 54: A | 55: B | 56: A | 57: B | 58: A | 59: A | 60: A |

### İletişim Modelleri ve Kitle İletişim Kuramları

| 61: A | 62: A | 63: A | 64: A | 65: A | 66: A | 67: A | 68: A | 69: A | 70: A |
| 71: A | 72: A | 73: A | 74: A | 75: A | 76: A | 77: A | 78: A | 79: A | 80: A |
| 81: A | 82: A | 83: A | 84: A | 85: A | 86: A | 87: A | 88: A | 89: A | 90: A |

### 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) ve Telif Hakkı

| 91: B | 92: C | 93: B | 94: A | 95: C | 96: A | 97: A | 98: A | 99: A | 100: A |
| 101: A | 102: A | 103: A | 104: A | 105: A | 106: A | 107: A | 108: A | 109: A | 110: A |
| 111: A | 112: A | 113: A | 114: A | 115: A | 116: A | 117: A | 118: A | 119: A | 120: A |

---

*Bu materyal yalnızca kişisel çalışma amacıyla hazırlanmıştır. Sorular özgündür ve hiçbir resmî kurumla bağlantılı değildir.*